ชื่อว่าแนวความฮู้ศีลธรรมพระเจ้าใหญ่ ดันแม่นเฮียนได้แล้ว ปานแก้วแก่นมโน

(ความรู้ในศีลธรรมของพระพุทธองค์นั้นยิ่งใหญ่ยิ่งนัก)

ดันแม่นเฮียนได้แล้ว ปานแก้วแก่นมโน
(หากเรียนรู้เข้าถึงแล้ว เปรียบดั่งแก้วอันประเสริฐในใจ)

ผญาบทนี้
ไม่ได้เพียงยกย่องธรรมะ

แต่ชี้ให้เห็นว่า
ธรรมะมีค่า…ก็ต่อเมื่อ “เข้าถึง”

ไม่ใช่เพียงรู้จำ
ไม่ใช่เพียงพูดได้
ไม่ใช่เพียงเรียนจบ

แต่ต้องผ่าน

เมื่อใครก็ตาม
รู้แจ้งในอริยสัจ ๔

รู้ทุกข์
รู้เหตุแห่งทุกข์
รู้ความดับ
รู้ทางดับ

สิ่งที่ได้
ไม่ใช่แค่ความรู้

แต่คือ “การตื่น”

จากที่เคยฝัน
ก็ลืมตาขึ้น

จึงมีคำกล่าวว่า

“รู้สิ่งใด ไม่สู้รู้แจ้งทุกข์”

เพราะตราบใดที่ยังไม่รู้ทุกข์
ชีวิตก็ยังวน

รัก
โลภ
โกรธ
หลง

เหมือนคนที่ยังหลับ
แล้วฝันซ้ำ ๆ ไม่รู้จบ

แต่เมื่อเห็นตามความจริงว่า

ไม่ใช่เขา
ไม่ใช่เรา
ไม่ใช่ของเรา

ขันธ์ห้าทั้งหมด
เป็นเพียงกระบวนการธรรมชาติ

จิตจะคลาย
อวิชชาจะเปิดออก

ผญาจึงเปรียบว่า
เหมือนได้ “แก้วแก่นมโน”

แก้วที่ไม่ใช่ของภายนอก
แต่เป็น “แสงสว่างในใจ”

เมื่อมีแล้ว
ไม่ต้องแสวงหาอะไรอีก

ธรรมะของพระพุทธองค์
จึงไม่ใช่เพียงคำสอน

แต่เป็น “ของจริง”
ที่พิสูจน์ได้ด้วยการปฏิบัติ

และเมื่อเข้าถึงแล้ว

จะรู้ด้วยตนเองว่า

สิ่งที่ตามหามาทั้งชีวิต
ไม่ได้อยู่ที่ไหนไกล

แต่อยู่ที่
การรู้แจ้งในจิตนี้เอง

ด้วยความรู้สึกตัว 🌱