ข้าวหนีนา ปลาหนีน้ำ

ผญาธรรมบทนี้ สั้นมาก
แต่สะเทือนใจ

ข้าวหนีนา ปลาหนีน้ำ
(ข้าวหนีนา ปลาหนีน้ำ)

ข้าว
ต้องอยู่ในนา
จึงจะเติบโต

ปลา
ต้องอยู่ในน้ำ
จึงจะมีชีวิต

ถ้าข้าวออกจากนา
ก็เหี่ยวเฉา
ถ้าปลาขึ้นจากน้ำ
ก็ขาดใจ

ผญานี้จึงเปรียบเทียบกับชีวิตมนุษย์

เมื่อศิษย์หนีครู
ลูกหนีคำสอนของพ่อแม่
คนหนีศีลธรรม
หนีความจริงของชีวิต

ก็เหมือน
ข้าวหนีนา
ปลาหนีน้ำ

มนุษย์ที่หลงโลก
หลงวัตถุนิยม
หลงรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส
หลงความสำเร็จ
หลงภาพลักษณ์

ค่อย ๆ ห่างจากสิ่งที่หล่อเลี้ยงจิตใจ

สิ่งที่หล่อเลี้ยงมนุษย์
ไม่ใช่เพียงอาหาร
แต่คือ
ศีล
ธรรม
สติ
ปัญญา

เมื่อหนีจากสิ่งเหล่านี้
ชีวิตอาจดูรุ่งเรืองภายนอก
แต่ภายในกลับแห้งแล้ง

เพราะจิตเดิมแท้
ต้องอาศัยความรู้ตัว
เหมือนปลาต้องอาศัยน้ำ

ผญานี้จึงเตือนว่า
อย่าหนีจากความจริง

ความสุข
ความทุกข์
ชื่อเสียง
ทรัพย์สิน

ทั้งหมดเป็นเพียงสมมติ
เป็นเพียงภาพชั่วคราว

แต่สัจธรรม
คือความจริงของชีวิต
ที่ต้องหันกลับมามอง

เมื่อกลับมาอยู่กับความจริง
ใจจะไม่หลงไกล

เหมือนปลาได้กลับสู่น้ำ
เหมือนข้าวได้กลับสู่นา

และจิต
จะค่อย ๆ ใกล้อริยสัจ

ด้วยความรู้สึกตัว 🌱