เงินเต็มมา บ่พ่อผญาเต็มปูม

ผญาธรรมบทนี้ สั้นแต่คม

เงินเต็มมา บ่พ่อผญาเต็มปูม
(มีเงินเต็มถาด ยังไม่สู้มีภูมิปัญญาเต็มสมุด)

เงิน
คือทรัพย์ภายนอก
ใช้แลกเปลี่ยนสิ่งของ
ซื้อความสะดวก
ซื้อความพอใจ
ซื้อสิ่งจำเป็น
และบางครั้งซื้อสิ่งที่ไม่จำเป็น

ถ้าไม่มีสติปัญญา
เงินมากเท่าใดก็ไม่พอ
เพราะความอยากไม่มีเพดาน

ตัณหาจะกระซิบเสมอว่า
“อีกนิดหนึ่ง”
“อีกอย่างหนึ่ง”
“อีกขั้นหนึ่ง”

เงินจึงหมด
แต่ความอยากไม่หมด

ในทางกลับกัน
หากมีปัญญา
รู้เท่าทันความคิด
รู้โทษของการฟุ่มเฟือย
รู้ประโยชน์ของความพอดี

เงินแม้ไม่มาก
ก็เพียงพอ

ผญานี้จึงไม่ได้ดูถูกเงิน
แต่ยกให้ปัญญาสูงกว่า

ปัญญามีสองระดับ

หนึ่ง ปัญญาหาทรัพย์
เรียนรู้วิชา
สร้างอาชีพ
จัดการทรัพย์สิน
นี่คือปัญญาโลกียะ
จำเป็นต่อชีวิต

สอง ปัญญาดับทุกข์
รู้เท่าทันความคิดปรุงแต่ง
เห็นความอยาก
เห็นความยึด
แล้ววางได้

นี่คือปัญญาในอริยสัจ
ที่ดับเหตุแห่งทุกข์

คนมีเงิน
อาจรวยวัตถุ
แต่ถ้าไม่มีปัญญาดับตัณหา
ใจก็ยังจน
ยังหิว
ยังไม่พอ

คนมีปัญญา
แม้ทรัพย์ไม่มาก
ใจกลับอิ่ม
โปร่ง
ไม่ถูกเงินครอบงำ

ผญานี้จึงเตือนว่า
อย่าสะสมเงินจนลืมสะสมปัญญา

เพราะเงินซื้อบ้านได้
แต่ซื้อความสงบไม่ได้
เงินซื้ออาหารได้
แต่ซื้อความพอไม่ได้

ปัญญาเท่านั้น
ที่ซื้ออิสระจากความอยาก

ด้วยความรู้สึกตัว 🌱