คนนอนหลับลุกเดินได้ ฮ้องไห้บ่มีน้ำตา

ผญาธรรมบทนี้ กล่าวถึง “ความตื่น” ที่ไม่ใช่ของร่างกาย แต่เป็นของจิต

คนนอนหลับลุกเดินได้
ฮ้องไห้บ่มีน้ำตา
(คนนอนหลับลุกเดินได้ คนร้องไห้ไม่มีน้ำตา)

นี่ไม่ใช่เรื่องอัศจรรย์ทางโลก
แต่คือสภาวะของจิต
ที่ ตื่นจากความหลง

การตื่นในที่นี้
ไม่ใช่ตื่นจากการนอน
แต่คือ ตื่นแบบพุทโธ
ตื่นจากกิเลส ตัณหา อวิชชา อาสวะ
ตื่นจากการครอบงำของโลกธรรม
ตื่นจากโลกสมมติ
ตื่นจากความเป็น “เรา” ที่เคยยึดถือ

เมื่อจิตตื่น
แม้ร่างกายจะอยู่ในอิริยาบถใด
เดิน ยืน นั่ง นอน
จิตก็ยังตื่น รู้ เบิกบาน
ไม่ตกเป็นทาสของทุกข์อีกต่อไป

นี่คือ
คนนอนหลับ…แต่ลุกเดินได้
ร่างกายยังอยู่ในโลก
แต่จิตออกจากโลกแล้ว

ส่วนคำว่า
“ฮ้องไห้บ่มีน้ำตา”
เป็นถ้อยคำที่ลึกและงดงามยิ่ง

หมายถึงสภาพจิตของผู้ที่
เกิดดวงตาเห็นธรรม
มองเห็นโลก มองเห็นสัตว์โลก
รวมทั้งตัวเองในอดีต
ที่เคยถูกไฟราคะ โทสะ โมหะ
เผาเร่าร้อนอยู่ตลอดเวลา

เมื่อเห็นเช่นนี้
จิตเกิดเมตตา
เกิดความสงสารอย่างลึกซึ้ง
อยากให้ผู้อื่นพ้นทุกข์
แต่ในเมื่อเขายังไม่ศรัทธา
ยังไม่พร้อมจะตื่น
จิตก็ทำได้เพียง เวทนา

น้ำตาจึงไม่ไหลออกมาภายนอก
แต่ความสะเทือนใจ
มันเกิดอยู่ข้างใน
เป็นความปลงสังเวช
เป็นนิพพิทา
เป็นวิราคะ

จิตดวงนั้น
สงบ ลึก เย็น
แม้จะ “ร้องไห้”
แต่ก็ ยิ้มอยู่ข้างใน

เพราะเห็นแล้วว่า
ทุกสิ่งไม่มี ไม่เป็น
เกิดขึ้น แล้วดับไป
เหลือเพียงความสว่าง
ผ่องใส
และอิสระอยู่ภายในจิต

ผญาธรรมบทนี้
ไม่ได้ชวนให้เราไปเศร้า
แต่ชวนให้ ตื่น

ตื่นจากความหลง
ตื่นจากทุกข์
ตื่นจากโลก
แม้กายยังอยู่ที่เดิม
แต่จิตไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

ด้วยความรู้สึกตัว 🌱