พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล แสดงธรรมก่อนฉันเช้าวันที่ 29 ธันวาคม 2568 วัดป่าสุคะโต

มีหมาตัวหนึ่งชื่อบาร์นาบี้ถูกทำทารุณกรรมจนมีคนช่วยออกมา แล้วไปอยู่ที่ศูนย์พักพิงสัตว์ แต่เนื่องจากบาร์นาบี้มีบาดแผล ก็ต้องพาไปที่คลินิกรักษาสัตว์

ระหว่างที่อยู่คลินิกรักษาสัตว์ บาร์นาบี้ก็พักในกรง กรงก็ใหญ่ คืนหนึ่งมีเจ้าหน้าที่คลินิกคนหนึ่งชื่อเจสสิก้า เป็นเจ้าหน้าที่กะดึก สังเกตว่าบาร์นาบี้ร้องคราง ตัวสั่น ทั้ง ๆ ที่ตี 2 แล้ว ไม่ยอมนอน ส่งเสียงครางเบา ๆ แล้วก็สั่น แสดงว่ามีความหวาดกลัว อาจจะมีความทรงจำเกี่ยวกับการถูกทารุณ

แผลกายไม่เท่าไหร่แต่แผลใจคงจะรุนแรงมาก กลัว ขนาดอยู่ที่คลินิกรักษาสัตว์แล้ว อยู่ตัวเดียวก็ยังกลัว สั่น ผวา เจสสิก้าเห็นก็สงสาร แต่แทนที่เธอจะเข้าไปปลอบ เข้าไปลูบหัวบาร์นาบี้เพื่อให้หายกลัว เพื่อปลอบใจให้หลับได้ เธอทำมากกว่านั้น เอาหมอนเอาผ้าห่มเข้าไปในกรง แล้วก็ไปนอนอยู่ข้าง ๆ บาร์นาบี้

ไม่พูดไม่จาอะไรมากแค่นอนเป็นเพื่อน ทีแรกบาร์นาบี้คงกลัวอยู่ แต่สักพักก็รู้สึกอบอุ่นที่มีผู้หญิงคนหนึ่งมานอนเป็นเพื่อน ความหวาดกลัว ความเจ็บปวดที่ทำให้ บาร์นาบี้ตัวสั่น คราง คลี่คลายลง

แล้วพอบาร์นาบี้เอาตัวเข้าไปสัมผัสกับแผ่นหลังของเจสสิกา ก็รู้สึกอบอุ่นใจ เลิกสั่น หยุดสั่น เลิกครางเลย ไม่นานก็หลับ ที่เคยนอนไม่หลับก็หายไปเลย หลับได้สบาย มีคนเขาเห็นจากกล้องวงจรปิดว่าเจสสิก้าไปนอนอยู่ข้าง ๆ บาร์นาบี้ ในกรง เป็นการเยียวยาจิตใจบาร์นาบี้ที่ได้ผลมาก

สัตว์เขาก็มีความทรงจำที่สามารถจะบันทึกความรุนแรง แม้จะผ่านไปแล้วเป็นวันเป็นเดือนหรือแม้เป็นปี ความเจ็บปวดที่เรียกว่า trauma ก็สามารถทำให้หมาอย่างบาร์นาบี้ผวา แม้ว่าจะอยู่ในที่ที่น่าจะปลอดภัย แต่ไม่รู้สึกปลอดภัยเพราะความทรงจำที่เจ็บปวดหลอกหลอน

แต่พอมีเจสสิกามานอนข้าง ๆ เจสสิกาไม่พูดไม่จาอะไรเลย แต่ว่าพลังแห่งความรักความเมตตาทำให้บาร์นาบี้รู้สึกปลอดภัย อบอุ่นใจ แล้วก็หลับได้

นอกจากหมาแล้วยังมีสัตว์หลายชนิดที่รู้สึกได้ถึงความเป็นมิตร และทำให้จิตใจคลายจากความทุกข์ ความเศร้าโศก หรือความหวาดกลัวได้ อย่างที่สวนสัตว์แห่งหนึ่งมีลูกกอริลลาตัวหนึ่ง มาอยู่เพราะว่าแม่ตาย แม่ถูกพรานยิงตายเหลือแต่ลูก แล้วตอนหลังก็มีคนพาตัวลูกมาที่สวนสัตว์

บังเอิญมีเจ้าหน้าที่สวนสัตว์คนหนึ่งชื่อจอห์น เขาดูแลเอาใจใส่ลูกกอริลลาตัวนี้ดีมาก จนกระทั่งกอริลลาเติบโตตัวใหญ่ เขาทั้งสองผูกพันกันมาก เป็นเสมือนเพื่อนเกลอกันเลย

แต่มีวันหนึ่งจอห์นถูกปลดเพราะว่าสวนสัตว์ไม่มีเงิน ต้องลดรายจ่าย จอห์นมีความผูกพันกับกอริลลาตัวนี้ ในเมื่อเป็นเจ้าหน้าที่ไม่ได้ก็ขอเป็นภารโรงแบบพาร์ตไทม์ รายจ่ายหรือเงินเดือนก็ไม่มาก สวนสัตว์ก็รับไว้

ทุกวันแกก็จะไปเยี่ยมกอริลลาตัวนี้ไม่รู้ชื่อว่าชื่ออะไร ต่อมาภายหลังพบว่ากอริลลาตัวนี้ป่วย ป่วยเป็นมะเร็ง ตอนที่กอริลลาตัวนี้ใกล้จะตาย อยู่ในระยะสุดท้าย จอห์นก็มาเยี่ยมบ่อย หาทางเข้าไปสัมผัสตัวของกอริลลาตัวนี้ แล้วก็นั่งอยู่เป็นเพื่อน แค่นี้ก็ช่วยเยียวยาจิตใจของกอริลลาได้

วันดีคืนนี้ก็ไปนอนอยู่ข้าง ๆ กอริลลาตัวนี้ ทั้งสองชีวิตรู้สึกปลอดภัย คนก็รู้สึกปลอดภัยแม้กอริลลาจะตัวใหญ่มาก แต่ก็ไม่รู้สึกถึงอันตราย ในขณะที่กอริลลาก็รู้สึกถึงความเป็นมิตรที่ได้รับจากจอห์น ความปวดความทุกข์ทรมานคงช่วยบรรเทาเบาบางไปได้ เพราะอบอุ่นใจที่มีเพื่อนมาอยู่ใกล้ ๆ แม้กระทั่งในยามหลับก็มีเพื่อนมานอนด้วย

ซึ่งเป็นภาพที่น่าประทับใจมาก ชี้ให้เห็นถึงมิตรภาพระหว่างคนกับสัตว์ จอห์นกับกอริลลาตัวนี้ และเจสสิกากับบาร์นาบี้ เจสสิกาเพิ่งรู้จักบาร์นาบี้ไม่นาน บาร์นาบี้ อาจจะไม่เคยเจอเจสสิกา แต่แค่รู้หรือเห็นว่าเจสสิกามานอนอยู่ข้าง ๆ ก็รู้สึกถึงความเป็นมิตร แล้วก็รู้สึกอบอุ่นใจ

ขนาดสัตว์ยังรู้สึกเลย เวลาเจ็บปวด เวลากลัว ถ้ามีเพื่อนหรืออย่าว่าแต่เพื่อนเลย แม้กระทั่งคนแปลกหน้ามาแสดงความเป็นเพื่อน มาอยู่ใกล้ ๆ ก็รู้สึกอบอุ่นใจ นับประสาอะไรกับคน คนป่วย คนที่เขามีความทุกข์ ถูกทำร้าย มีแผลในใจ เขาก็ต้องการเพื่อนเหมือนกัน และเพื่อนไม่ต้องทำอะไรมาก ไม่ต้องปลอบ ไม่ต้องหาคำพูดที่สวยหรู เพียงแค่มาอยู่ใกล้ ๆ นั่งเป็นเพื่อน แค่นี้ก็ช่วยได้เยอะแล้ว

เวลาไปเยี่ยมคนป่วย เราหลายคนรู้สึกกังวลใจ ไม่รู้จะพูดอะไร พยายามสรรหาคำพูดเพื่อเป็นกำลังใจให้กับเขา แล้วบางทีก็ไม่แน่ใจว่าพูดดีไหม จะพูดว่า สู้ ๆ ดีไหม จะพูดว่า อดทนเข้มแข็งดีหรือเปล่า เพราะบางทีก็ได้ข่าวว่าคนไข้ไม่อยากฟัง โดยเฉพาะคนไข้ระยะสุดท้าย ไม่อยากฟังคำว่า “สู้ ๆ” “ปล่อยวาง” “เข้มแข็งไว้” คนมาเยี่ยมก็เลยไม่รู้จะพูดอะไรดี

พอไม่รู้ว่าจะพูดอะไรก็อึดอัด ไม่อยากไปเยี่ยม แต่ที่จริงถ้าไปเยี่ยมด้วยใจ ไม่ต้องพูดมากแค่นั่งเป็นเพื่อน ผู้ป่วยก็รับรู้ได้ถึงกำลังใจและถึงมิตรภาพ ขอให้ใจอยู่กับเขาเต็มร้อย ไม่ใช่ตัวอยู่หน้าเขาแต่ว่าใจไม่รู้อยู่ไหน นอกจากใจเต็มร้อยแล้วก็ต้องมีเมตตาด้วยความห่วงใย

สัตว์ยังรับรู้ได้เลย อย่างบาร์นาบี้ก็รับรู้ได้ถึงพลังแห่งมิตรภาพของเจสสิกา หรือกอริลลาตัวที่กำลังป่วยหนัก รู้สึกดีขึ้น กายไม่ได้ดีขึ้นแต่ใจดีขึ้นเพราะว่ามีเพื่อนมาอยู่ใกล้ ๆ มาสัมผัส มานอนข้าง ๆ

เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นทั้งมิตรภาพระหว่างคนกับสัตว์ ซึ่งน่าประทับใจเพราะว่ามิตรภาพไม่ควรจะเป็นระหว่างคนกับคนด้วยกัน คนกับสัตว์ คนกับต้นไม้ก็มีความหมายเหมือนกัน

และคุณค่าแห่งมิตรภาพหรือพลังแห่งมิตรภาพบางทีก็ไม่ได้เกิดจากการพูดเพราะ ๆ การหาคำปลอบใจ แค่การอยู่เป็นเพื่อนด้วยใจเต็มร้อย ด้วยจิตที่ปรารถนาดี มันก็ช่วยเยียวยาจิตใจ ช่วยปลุกปลอบให้เกิดความมั่นคงในจิตใจ และเกิดความอบอุ่นในจิตใจได้.