พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล แสดงธรรมก่อนฉันเช้าวันที่ 22 ธันวาคม 2568 วัดป่าสุคะโต

ที่ประเทศศรีลังกามีเมือง ๆ หนึ่งดังมาก ชื่อเมืองกอลล์ อยู่ปลายแหลมสุดของเกาะศรีลังกาติดกับมหาสมุทรอินเดียเลย เมืองนี้เป็นเมืองท่องเที่ยว มีชายคนหนึ่งเป็นคนที่เมืองกอลล์ บ้านแกอยู่ใกล้ ๆ กับสระใหญ่ คล้าย ๆ เป็นทะเลสาบเล็ก ๆ อยู่ใกล้ชายฝั่ง

ทางภูมิศาสตร์เขาเรียกว่า ลากูน เพราะว่ามีช่องทางเชื่อมเล็ก ๆ กับทะเล ทะเลสาบสงขลาบ้านเราก็ถือว่าเป็นลากูน แต่ว่านั่นทะเลสาบใหญ่มาก

แต่ว่าที่เมืองกอลล์ ทะเลสาบหรือสระที่พูดถึงก็ไม่ได้ใหญ่มากขนาดนั้น แล้วก็มีสัตว์น้ำเยอะแยะ ชายคนนี้ทุกเช้ากินข้าวเสร็จแกก็จะไปโปรยอาหารที่เหลือให้กับสัตว์น้ำในสระน้ำนี้ ซึ่งไม่ได้มีแค่ปลามีจระเข้ด้วย จระเข้น้ำเค็มหรือจระเข้น้ำกร่อย ทุกเช้าทั้งปลาทั้งจระเข้ก็มารอรับอาหาร ชายคนนี้แกก็ให้ ไม่เลือกว่าเป็นปลา ไม่เลือกว่าเป็นจระเข้

เพื่อนบางคนก็บอกว่า อย่าไปให้อาหารจระเข้ สัตว์เลื้อยคลาน ดุร้าย แต่ชายคนนี้แกก็ไม่สนใจ เพราะว่าถึงเวลามันก็มาพร้อม ๆ กับปลา เหมือนกับปลาที่นี่ถึงเวลามันก็จะมาอยู่เหนือน้ำ มารอรับอาหาร แกก็ให้หมด ทั้งปลาทั้งจระเข้

แล้ววันหนึ่ง วันนั้นคือวันที่ 26 ธันวาคม พวกเราจำได้ ถึงแม้จะไม่เจอด้วยตัวเอง 26 ธันวาคม 2547 เกิดอะไรขึ้น สึนามิ สึนามิไม่ได้แค่กวาดแถวพังงา ภูเก็ตเท่านั้น มันแพร่มาถึงพม่า แล้วก็อินเดีย รวมทั้งลังกาด้วย คลื่นสึนามิมันมาถึงลังกาหรือเมืองกอลล์ประมาณสาย ๆ 11 โมงได้

ชายคนนั้นกำลังอยู่ในไร่ คลื่นสูงเลย 4-5 เมตร ซัดจากทะเลเข้ามาที่ชายฝั่ง อย่างที่เราทราบดี แล้วก็กวาดเอาทุกอย่างกลับไปที่ทะเล ชายคนนี้ก็เหมือนกัน อยู่ห่างจากชายฝั่งก็จริงแต่ว่าพอโดนคลื่นซัด แกก็โดนคลื่นดูดออกไปทะเลกว้าง ตอนนั้นจมอยู่ในคลื่นยักษ์ ก็พยายามตะเกียกตะกายขึ้นมาเหนือผิวน้ำ เจออะไรคว้าได้ก็คว้าตามสัญชาตญาณ แต่ว่าคว้าไม่ได้สักอย่างเพราะว่าคลื่นแรง

ทำท่าจะสำลักน้ำแล้วปรากฏว่าไปคว้าขอนไม้ได้ท่อนหนึ่ง จับไว้แน่นเลย แล้วท่อนไม้ก็ค่อย ๆ ลอยขึ้นมาเหนือน้ำ พาชายคนนี้ขึ้นมาเหนือน้ำด้วย ก็เรียกว่าได้หายใจ แต่ก็แปลกเพราะว่าปกติคลื่นจะซัดทุกอย่างออกทะเลกว้าง เศษไม้ อะไรต่าง ๆ ก็ไหลออกไปที่ทะเล แต่ขอนไม้ที่แกจับอยู่มันตรงไปที่ชายฝั่ง สวนทางกันเลย

แกแปลกใจ สุดท้าก็พบว่าขอนไม้ที่จับแน่นอยู่นี่คือจระเข้ และเป็นจระเข้ตัวเดียวกับที่แกเคยให้อาหารเป็นประจำ จระเข้ตัวนี้พาเขากลับไปที่ฝั่ง รอดตาย คนโดยมากตายเพราะถูกคลื่นกวาดไปที่ทะเลกว้าง ตายกลางทะเล แต่ว่าชายคนนี้รอดตายเพราะว่าขอนไม้นี้ช่วยเอาไว้ ขอนไม้ที่มีชีวิตก็คือ จระเข้ จระเข้ตัวเดียวกับที่แกให้อาหารเป็นประจำนี่แหละ ถึงแม้ว่ามันจะเป็นสัตว์เลื้อยคลานที่ดุร้าย สัตว์เลือดเย็น

แต่ก็แปลก มันไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่มาช่วยชีวิตชายคนนี้ มันคงจำชายคนนี้ได้ว่าให้อาหารมันเป็นประจำ แล้วถึงเวลาที่มันโดนคลื่นสึนามิสาด กวาดเข้าไป มันบังเอิญพอดีเจอชายคนนี้ มันก็เลยว่ายไปช่วย แล้วมันก็แรงดี สามารถจะว่ายเข้าหาฝั่งได้ทั้งที่คลื่น คลื่นสึนากวาดออกไปที่ทะเลกว้าง จระเข้ตัวนี้แรงดีมาก แล้วก็สามารถช่วยชีวิตชายคนนี้ไว้ได้

เป็นเรื่องที่กล่าวขานกันในเมืองกอลล์ว่า สัตว์ที่ดุร้ายอย่างจระเข้เหมือนกับมีสำนึกในบุญคุณของมนุษย์ ดูเหมือนว่าไม่มีสติปัญญา แต่ที่จริงมันมีความรู้สึกผูกพันกับมนุษย์ โดยเฉพาะคนที่ช่วยมัน ก็เป็นอันว่าชายคนนี้รอดตายเพราะว่าความมีน้ำใจที่มีกับสัตว์ อันนี้เรียกว่าทำดีได้ดี

แต่บางทีไม่จำเป็นต้องมีความผูกพันกันก็ได้ กับคน คนแปลกหน้านี่ก็ได้รับน้ำใจจากสัตว์ก็มีเหมือนกัน เรื่องนี้เกิดขึ้นมาสัก 30 ปีที่แล้ว เรือเดินสมุทรของเกาหลี ขณะที่แล่นอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก คลื่นสูงมาก คลื่นเยอะ คลื่นแรง แล้วก็โคลงเคลง ๆ

กลาสีคนหนึ่งยืนอยู่ที่กราบเรือ ปรากฏว่าพอเรือโคลงเคลงแกก็เผลอตกลงไปในทะเลเลย ไม่มีใครรู้ ไม่มีใครสังเกต ตกไปในทะเลถึงแม้ว่ายน้ำเป็นก็ไม่มีความหมาย เพราะว่าลอยคออยู่ในทะเล มหาสมุทรด้วย แค่เจอฉลามก็เสร็จแล้ว หรือถึงไม่เจอฉลาม ลอยคออยู่กลางทะเลได้ไม่นานเท่าไหร่ก็ตาย หมดแรง

ขณะที่กลาสีคนนี้กำลังลอยคออยู่กลางทะเล ไม่รู้จะทำอย่างไรเพราะเรือก็แล่นผ่านเลยไปไกลแล้ว ก็บังเอิญเห็นเกาะอยู่เกาะหนึ่งอยู่ไกล ๆ แกก็ว่ายไปที่เกาะนั้น ว่ายไปสักพักแกก็สังเกตว่ามันไม่ใช่เกาะเพราะมันเล็กกว่าเกาะมาก มันเหมือนกับเป็นเนินหินที่โผล่ออกมากลางทะเล โผล่ออกมาจากใต้ทะเล จะเป็นเกาะหรือเป็นเนินหินก็ไม่เป็นไร ขอให้มีอะไรให้เกาะเพื่อลอยคอกลางทะเลก็แล้วกัน อย่างน้อยก็รอดตายไปสักวันสองวัน

แกก็ว่ายไปที่เนินหินนั้น ขึ้นไปอยู่บนเนินหิน สักพักปรากฏว่าเนินหินเคลื่อนได้ มันไม่ใช่เนินหินเสียแล้ว ดู ๆ ไปมันคือเต่า เต่าทะเล ชายคนนี้กำลังเกาะอยู่บนกระดองเต่า เต่าทะเลตัวใหญ่มาก แล้วถ้าเป็นเต่าหมายความว่าสักพักมันก็ต้องจม ดำดิ่งลงไปในทะเล เพราะเต่าขึ้นมาเหนือน้ำเพื่อหายใจเท่านั้นแหละ เสร็จแล้วมันก็จะลงไป ดำดิ่งลงไปในทะเล

ชายคนนั้นภาวนา ถ้าหากว่าเต่าตัวนี้ดำดิ่งลงไปในทะเล ตายแน่เลย เพราะว่าเต่าอยู่ในทะเลนานด้วย ก็ขอร้องเต่า อย่าดำ ๆ ปรากฏว่าเต่าเชื่อ ก็ลอยคออยู่บนผิวน้ำเป็นชั่วโมง ๆ เลย จนกระทั่งเขาเห็นเรืออยู่ไกล ๆ เขาก็โบกมือ ปรากฏว่าเป็นเรือลำเดียวกับที่เขาตกลงไปนั่นแหละ

เพื่อนกลาสีตอนหลังรู้ว่าชายคนนี้หายไปจากเรือ สงสัยว่าตกทะเลก็เลยวกกลับมาตาม ชายคนนี้ก็โบกมือ กลาสีเรือเห็นก็เลยรับเขาขึ้นมา ไม่ได้รับเขาคนเดียว รับเอาเต่าขึ้นมาด้วย คนเกาหลีปกติถ้าเจอเต่าทะเลก็ถือว่าเป็นอาหารโปรด แต่เต่าตัวนี้เขาไว้ชีวิตเพราะว่าช่วยชีวิตเพื่อนกะลาสีเอาไว้

ก่อนที่จะปล่อยเต่าตัวนี้ลงทะเล ก็เอาสีมาเขียนข้อความตรงหลัง ตรงกระดองเต่าบอกว่า อย่าทำร้ายเต่าตัวนี้ มันช่วยชีวิตคนเอาไว้ แล้วก็ปล่อยเต่าตัวนี้ลงทะเล น่าแปลก เต่าคงรู้ว่ามีคนเกาะอยู่ที่หลังของมัน แล้วก็คงรู้ว่ากำลังต้องการความช่วยเหลือ ก็เลยไม่ยอมดำดิ่งลงไปในทะเล

มันก็ลอยคออยู่บนผิวน้ำนี่แหละ ซึ่งผิดวิสัยของเต่า ปกติมันก็จะลอยคอ จะโผล่มาหายใจไม่นานแล้วก็ดำดิ่งลงไปทะเล เต่าตัวนี้นี่นอกจากยอมให้คนเกาะหลังแล้ว ยังไม่ยอมดำดิ่งลงไปทะเลด้วย เหมือนกับเขารู้ว่าคนกำลังต้องการความช่วยเหลือ

สัตว์ก็มีน้ำใจแม้ว่าจะเป็นสัตว์ทะเลที่อาจจะไม่ค่อยได้เจอคนเลย แต่ก็รู้ว่าใครกำลังเดือดร้อน บางคนเจอ เจอปลาโลมาคอยช่วยชีวิตเอาไว้ ปลาโลมาไม่ได้ให้เกาะแต่ปลาโลมาจะว่ายรอบ ๆ บางทีไม่ได้ว่ายตัวเดียว ว่ายหลายตัวเลย ว่ายรอบ ๆ เพื่ออะไร เพื่อป้องกันไม่ให้ปลาฉลามเข้ามาเล่นงานคน

ปลาโลมานี่ฉลาด แล้วเขารู้ว่าคนกำลังเดือดร้อน แล้วก็รู้เหมือนกันว่าถ้าไม่ทำอะไรเลย คนนี้ก็จะเป็นเหยื่อของปลาฉลาม ก็เลยหาทางป้องกัน ช่วยคน ว่ายรอบ ๆ ไม่ให้ฉลามตัวไหนแหลมเข้ามา เพราะว่าถ้าแหลมเข้ามาคนก็คงจะตายแน่นอน ก็ทำแบบนี้แหละจนกระทั่งช่วยคน กระทั่งคนสามารถได้รับการช่วยเหลือได้

สัตว์นี่มีวิธีการช่วยคนแปลก ๆ นานาชนิดเลย ไม่เว้นแม้กระทั่งจระเข้ เพราะฉะนั้นสัตว์มีน้ำใจถึงแม้ว่าจะไม่มีสติปัญญาเหมือนคน แต่ก็มีความเมตตาและมีความกตัญญู บางทีคนเสียอีกมีความฉลาดมีสติปัญญาแต่ว่าความกตัญญูอาจจะสู้สัตว์ไม่ได้ด้วยซ้ำ เพราะมนุษย์เราพอมีความฉลาดมากก็เห็นแก่ตัวสูง พอนึกถึงแต่ประโยชน์ตัวเองก็เลยไม่คิดที่จะช่วยใคร

ความฉลาดของมนุษย์นี่แทนที่จะส่งเสริมคุณธรรม กลับบั่นทอนคุณธรรมได้ถ้าคนเราเห็นแก่ตัวมาก ความเมตตากรุณาก็จะน้อยลง แต่เรารู้ว่าสัตว์เขาแม้จะไม่มีสติปัญญาเหมือนคนแต่ว่าเขามีความรู้สึก มีน้ำใจไม่น้อยไปกว่าคน อาจจะมากกว่าด้วยซ้ำ.