แต่ก่อนผมเชื่อว่า อานาปานสติเป็นอย่างสูง เพราะเป็นกรรมฐานที่พระพุทธองค์ใช้ในการตรัสรู้ แต่ว่า การปฏิบัติของผมเองไม่มีจุดหมายปลายทาง ไม่รู้ว่า “มรรค” คืออะไร ไม่รู้ว่า “มรรค” จะนำไปสู่อะไรด้วย

 

ถึงเดี๋ยวนี้ ผมไม่ปฏิบัติอะไรเลย นอกจาก “ความรู้ตัว” ยังไม่มีเลยเนี่ย กับชีวิตประจำวัน เราก็ดำเนินไปตามประสา สุขบ้าง ทุกข์บ้าง แต่ไม่เคยหันเหไปปฏิบัติเลย

 

ไม่ตื่นเต้นกับเจ้าสำนักใหม่ ๆ ที่โลกเขาลือกันว่า สอนดี เป็นผู้รู้ ผมหมดความสนในแง่นั้น มีอำนาจความรู้สึกตัวทำให้ผมอุ่นใจและอยู่ได้ แม้คนเดียว แม้จะถูกเบียดเบียน

 

ผมเชื่อว่า แม้จะถูกเบียดเบียนเพียงใด ผมก็จะยืนหยัดในเรื่องความรู้ตัวเท่านั้น และผมจะตายกับมัน ไม่ใช่เพื่อยืนยันด้วยทิฏฐิ เพราะมันบอกผมชัดว่า ตราบใดที่ผมรู้ตัวอยู่ ไม่มีอันตรายอะไรมาแผ้วพานจิตใจได้ นอกจากด้านกายภาพเท่านั้น

 

ผมเพียงขอแสดงความเชื่อมั่นที่ตัวเองมีต่อ ไม่ใช่หลวงปู่เทียน หรือสำนักหนึ่งสำนักใด เชื่อมั่นกับความรู้ตัว ก็พูดได้ว่า ผมเชื่อว่า “ความรู้ตัว” คือ “องค์พุทธะ” สภาพตื่น สภาพเบิกบาน

 

เชื่อมั่นว่า ในจิตใจของมนุษย์ ทุกชาติ ทุกภาษา ทุกวัฒนธรรม เหมือนกัน ชาติ ชั้น วรรณะ หายไปจากจิตใจ ผมไม่คำนึงถึงสิ่งเหล่านั้นอีกเลย

 

ฉะนั้น กล่าวสรุปว่า การภาวนามาหลายปี ยุติลง นอกจากแรงเฉื่อย เคยเดินจงกรมมา ก็เดินเล่น แล้วก็เลือกที่จะใช้ชีวิตแบบคนธรรมสามัญยิ่งขึ้น

 

เพราะพบอานิสงส์ว่า มันทำให้เราไม่มีศัตรู หรือมีศัตรูน้อยมาก ไม่กระหายเงิน ไม่ดิ้นรน ไม่ดิ้นรนหาชื่อเสียง เมื่ออารมณ์เศร้าเข้ามา ผมไม่วิ่งเร่ไปดื่มสุราเมรัย แล้วก็หันมาถึงความรู้ตัวเดียว ประการเดียว

 

แต่เปรียบไปแล้ว ความรู้ตัวก็เหมือน “ลูกแก้วบนยอดเจดีย์” มีอันเดียวเท่านั้นเอง

 

ที่ผมเป็นอย่างนี้ ไม่ได้โดยคำแนะนำของครูบาอาจารย์ แต่โดยความรู้สึกขึ้นมาทั้งชีวิตว่า เวลาปฏิบัติ เราต้องปฏิบัติให้ตรงเป้าที่สุด “ความรู้ตัว” คือ พระพุทธเจ้า พูดอย่างนี้ก็ว่าได้

 

คำพูดที่ว่า “พระพุทธเจ้าอยู่ในตัวเราเอง” ไม่ใช่คำสะเพร่า หรือหมิ่นเหม่ เรารู้ได้เมื่อเราปฏิบัติ แล้วก็เราจะไม่เกรงกลัวอุปสรรคอีกเลย

 

จะเป็นคำคุยไปมากหรือเปล่า เราอาศัยความรู้ตัวนั้น ไม่มีอุปสรรคให้เกรงกลัว พูดในแง่มุมนี้ เพราะอุปสรรคมันเข้ามาทางความคิด เรารู้ตัวอยู่ ความคิดก็อย่างดีก็เคาะประตูหน้าบ้าน

 

ขอจบเท่านี้ครับ

 

อาจารย์โกวิท เอนกชัย

เขมานันทะ

ถอดเสียงโดย นึก ถึง