“ปฏิบัติธรรมที่ไหนดีที่สุด”

ต่อไปนี้ผมจะพูดสั้นลงนะครับ
พอให้จับประเด็นได้แค่นั้นเอง

ทีนี้เราก็มาปฏิบัติครับ
ผมพูดคำว่า ปฏิบัติ
เหมือนกับเครื่องรางของขลังไปแล้วนะ
เช้าก็ปฏิบัติ เย็นก็ปฏิบัติ

คือจริง ๆ แล้ว
คำว่า “ปฏิบัติ” เป็นเพียงคำพูดเท่านั้น
เมื่อใดก็ตามที่เรากลับมารู้สึกตัว
เมื่อนั้นเรากำลังปฏิบัติอยู่แล้ว

มีคนจำนวนมากทีเดียวนะครับ
ที่เข้าใจผิดกับคำว่าปฏิบัติ
เช่น กระเหี้ยนกระหือรือที่จะปฏิบัติ
พูดกับเพื่อนว่า
“เดี๋ยวก่อนเถอะ ลูกโตหน่อย
กูจะเข้าวัด ปฏิบัติให้มันรู้เรื่อง”

ถ้าอย่างนี้นะครับ
รับรองจนตายนั่นแหละ

เราจึงเข้าใจผิดอยู่ตลอด
ทั้งเรื่องเวลาและสถานที่
แล้วก็มาตั้งคำถามว่า

“ปฏิบัติธรรมที่ไหนดีที่สุด”

ใครตอบได้บ้างครับ
ที่ไหนดีที่สุด

มีคำตอบแบบนี้ ซึ่งผมไม่เห็นด้วย
แต่จะเล่าให้ฟัง
บางคนบอกว่า

• ปฏิบัติธรรมในวัด ง่ายที่สุด
• ปฏิบัติที่บ้าน ยากที่สุด

แต่ที่ที่ดีที่สุดนั้น
ไม่ใช่บ้าน
ไม่ใช่วัด
ไม่ใช่ป่า
ไม่ใช่ในกุฏิ
ไม่ใช่ในฝูงคน
ไม่ใช่โรงหนัง
ไม่ใช่ร้านกาแฟ

“ที่ที่เรารู้สึกตัว”

เพราะถ้าไม่รู้สึกตัว
ก็ไม่ได้ปฏิบัติอยู่แล้ว เข้าใจไหมครับ

ที่ที่เรารู้สึกตัวได้
ตรงนั้นแหละดีที่สุด

ในส้วมก็ได้ครับ
กำลังนั่งถ่ายอยู่
แล้วรู้สึกตัวขึ้นมา
ตรงนั้นเหมาะที่สุด

บางทีหลายคนคิดว่า
ต้องไปปฏิบัติที่ฐานเจดีย์
ไปนครศรีธรรมราช
ยกขบวนกันไป

แต่ขาดสติตั้งแต่ต้นทาง
จนถึงที่หมาย
จนกระทั่งกลับ
แล้วคิดว่า “ไปปฏิบัติธรรม”

นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นจริงนะครับ

จัดรถทัวร์ทอดกฐิน
ไปเชียงราย
บอกว่าจะไปปฏิบัติธรรม
ทั้ง ๆ ที่ที่เหมาะที่สุด
อยู่แค่ปลายจมูกนี่เอง

แล้วเวลาไหน
เป็นเวลาที่ปฏิบัติได้ดีที่สุด

บางคนบอก
เช้าตรู่ ตีสี่
จิตใจแจ่มใส

บางคนบอก
ไว้แก่ ๆ ก่อน
ตอนเฒ่าชรา

คำตอบคือ
“เวลาที่รู้สึกตัว”

เวลาที่ไม่รู้สึกตัว
ปฏิบัติไม่ได้อยู่แล้ว จริงไหมครับ

มันไม่เกี่ยวกับสถานที่ภายนอก
ไม่เกี่ยวกับเวลาภายนอกเลย

ถ้าขาดความรู้สึกตัว
ต่อให้ไปนอนในกุฏิพระ
เอาพระพุทธรูปมาทูลหัวทั้งคืน
ก็ปฏิบัติไม่ได้

เอาจีวรพระมาโพกหัว
เอาคัมภีร์มาคาบไว้ที่ปาก
ก็ปฏิบัติไม่ได้อยู่ดีครับ

ดังนั้น
ที่ที่ดีที่สุด เวลาที่ดีที่สุด
คือ
ที่และเวลาที่เรารู้สึกตัวได้

อยู่ในตลาดก็ได้
ถ้ารู้สึกตัวขึ้นมาในตลาด
นั่นคือการปฏิบัติ

แต่ถ้าคิดว่า
“เออ ตอนนี้อยู่ตลาด
เดี๋ยววิ่งกลับไปวัด
จะได้ปฏิบัติ”

อย่างนี้
กระโดดข้ามไปแล้วนะครับ

เข้าใจไหม
เพราะการปฏิบัติ
คือการเข้ามาที่ตัว
เข้ามาที่กาย
เข้ามาที่เวทนา
เข้ามาที่จิต

แล้วเราจะเห็นธรรม
เห็นทุกข์
เห็นความดับทุกข์
เห็นความเสื่อมไป
ที่ปรากฏอยู่เฉพาะหน้า

ดังนั้น
ที่ตรงไหนก็ได้
เวลาใดก็ได้